» «Татарларда милли һәм дини кимсенү хисе барлыкка килә башлады»Татарские новости Ульяновской области

    «Татарларда милли һәм дини кимсенү хисе барлыкка килә башлады»


    Февраль 8th, 2013

    Казанда милли һәм дини хисләрдән оялучылар арткан. Бу фикерне психолог, фәннәр кандидаты Рамил Гарифуллин әйтә.
    Психолог Рамил Гарифуллин

     

     
    ленар мөхәммәдиев
     
    06.02.2013 
    Рамил Гарифуллин – Казанда эшләүче танылган психолог, дистәләгән китап авторы. Татарстанда аны телевидениедә алып баручы буларак та беләләр. Бу хезмәтләрдән тыш, ул университетта укыта һәм Русия психоаналитиклары ассоциациясенең Татарстан бүлеген җитәкли.

    Психолог фикеренчә, җирле халыкта “татарлык комплексы”, “мөселманлык комплексы” очраклары ешайган. Гарифуллин бу процесслар читтән тагылырга мөмкин дип саный. Тулырак итеп ул Азатлык радиосына сөйләде.

    – Рамил әфәнде, бу комплекслар нәрсәдә чагыла?

    – Миңа психолог буларак күп кешеләр белән аралашырга туры килә. Бер атна үткәч, берәр гомуми нәтиҗә чыгару авыр түгел. Билгеле, кешене турыдан-туры бу хакта сорасаң, ул җавап бирмәскә дә мөмкин. Ләкин бераздан ул ачыла башлый һәм ул кимсенү хисенә дучар булганы ачыклана. Күп очракта, кимсенү хисе милләткә яки дингә нигезләнә.

    «Татарлык комплексы» кечкенәдән килергә мөмкин. Мәсәлән, урамда уйнаган вакытта милләтенә карап, мыскыл итүләре мөмкин. Тагын бер еш очрак: әдәбиятта һәм тарих китапларында татар-монголларны кыргый рәвешендә күрсәтү дә тәэсир итә. Өченчедән, бүген җәмгыятьтә милли стереотиплар, мифлар урын алды, ягъни без аны этнопсихология дип атыйбыз. Мисал өчен, яһүдләр – ялганчылар, хәйләкәрләр, акыллы милләт. Кара тәнлеләр – пычрак һәм ялкаулар. Кешеләрне кайда туганына карап бәяләү еш очрый.

    – Татарларда бу комплекслар нидән? Берьяктан карасаң, татар булсаң, яхшы эшкә урнашу мөмкинлеге күбрәк. Татарларга бөтен җирдә юл ачык дияргә була, үз дәүләтебез бар, дин иреге.

    – Озак вакыт дәвамында Русия татарларны тиешенчә бәяләмәде. Безнең үсеш мөмкинлекләре чикләнгән иде. Татарлар, милләт буларак, Советлар берлеге вакытында гына үсә башлады. Моны танырга кирәк, чөнки күпләр моны инкарь итә. Профессионал музыка Сәйдәшевтән башланды. Моңа кадәр бездә ул юк иде. “Без – бөек милләт” диеп, кайчак артыгын кыланып ташлыйбыз. Советлар берлеге безгә автономия статусы биргәч кенә, татарларга үсү мөмкинлеге бирелде: милли мәгариф, әдәбият, мәдәниятебез барлыкка килде. Моңарчы боларның берсе дә юк иде. Уйдырмалар сөйләмичә, моны танырга кирәк!

    Икенчедән, татарлар этномимы – бик катлаулы әйбер. Элек хәтта азәрбайҗаннарны да татар дип атаганнар. Татар ул ниндидер бер аморф этноним һәм, гафу итегез, ул бернинди көчкә дә ия түгел. Бу исем негатив мөнәсәбәт белән тулып ята. Бу хакта әйтемнәр дә бихисап. Мәсәлән, “Чакырылмаган кунак татардан да яманрак” дигән мәкаль балада гомерлеккә милли кимсенү хисе тудыра ала. Әле бу бер мәкаль генә шулай йогынты ясый!

    – Сезнең тормышта да мондый очраклар булдымы?

    – Мәктәптә укыганда, тарих дәресләрендә милли кимсенү хисенә охшаш бер әйбер миндә дә пәйда булды. Билгеле, бу хәлләр күп кешедә булганы бардыр. Мәсәлән, шәһәр шартларында “субкультура» дигән төшенчә бар. Әгәр урамда низаг чыга икән, көчсезрәк кеше милләткә, дингә кагылып, мыскыл итә башлый. Бу очраклар гаскәр сафларында да еш күзәтелә иде. Гадәттә, армиядә хезмәт итүчеләр арасында милләткә нигезләнгән төркемнәр хасил була иде. Бу төркем кешеләре бер-берсенә ярдәм итеп кенә, мыскыл итүдән сакланып тора алдылар.

    – «Мөселманлык комплексы» «татарлык комплексы»ннан аерыламы?

    – «Мөселманлык комплексы» соңгы елда гына еш күзәтелә башлады әле ул. Күп очракта, федерал үзәктән җибәрелгән исламофобия моңа үз өлешен кертте. Шуңа күрә хәзер кешеләр мөселманнарны радикал карашлы булулары ихтимал дип саный. Мөселманнар агрессив булуда шикләнелә. Нәтиҗәдә, алардан курку барлыкка килде. Ә инде әгәр мөселман аклана башласа, димәк, анда “мөселманлык комплексы” бар. Моңа мәгълүмат чаралары да үз өлешен кертә. Кызганычка каршы, күпчелек мөселманнарга акланырга туры килә. Бу хәлнең гел кабатланып торуы аларны борчуга сала. Әгәр кеше үзен ачыктан-ачык мөселман итеп таныштырса, бу аның тормышына начар йогынты ясарга мөмкин. Җәмгыять аңа башкача карый башлаячак. Шуңа күрә мөселман үзенең дини карашларын яшереп торырга мәҗбүр.

    – Бу процесслар федерал үзәк тарафыннан эшләнелә дидегез. Аларга бу нәрсәгә кирәк?

    – Минем фаразлавымча, үзәкнең Татарстанда сәяси һәм икътисади кызыксынулары бар. Шәймиевтән соң кайбер структуралар, мирас калды. Бүлгәләр һәм хакимлек итәр өчен сәбәп кирәк. Бу эшләрне ничек башкарып чыгарга? Беренчедән, Татарстанга мәгълүмати сугыш игълан итәргә. Әлегә кешелек дөньясы идеологик сугыштан да яхшырак әмәлне тапмады. Шуңа күрә бу идеологик сугыш ярдәмендә Татарстан халкының фикерен исәпкә алмыйча гына компромат туплау бара. Берәр нинди җитди сәяси адымнар эшләр өчен төпле бер сәбәп кирәк.

    Татарстанда Универсиада үткәрү — бик көчле сәяси адым. Бу уеннар “Kazan” брендын көчәйтеп, “Татар” брендын шәүләгә кертеп җибәрүгә этәргеч булып тора. Бөтен дөнья безне «татар» дип түгел, ә “Kazan” беләчәк. Бу – татар Универсиадасы түгел, бу – Казан Универсиадасы. Нәтиҗәдә, Татарстан уңышларына үсәргә мөмкинлек калмаячак һәм, ахыр чиктә, бу фәкать Русия уңышларына гына әвереләчәк.

    comments powered by HyperComments
    Другие публикации

    Свыше 25 тысяч человек приняли участие в проектах Фонда развития информационных технологий Ульяновской области в 2018 году

    Региональным операторам по обращению с отходами в Ульяновской области вынесли требование устранить выявленные нарушения

    Сергей Морозов поручил провести внеплановые проверки внутридомового газового оборудования в квартирах инвалидов, многодетных семей и пожилых граждан

    Ульяновская область присоединилась к всероссийскому проекту «Уроки Универсиады»

    Более тысячи ульяновцев получат компенсацию расходов на приобретение цифровых приставок

    В Ульяновске открылась экспозиция, посвящённая Владимиру Ленину

    В Ульяновске изменены телефоны «горячей линии» о нарушениях трудового законодательства

    Ульяновских школьников приглашают к участию во Всероссийском фестивале ГТО

    Сергей Панчин вручил председателям ТОС сертификаты участников Всероссийского конкурса

    Более двадцати тысяч детей и молодых новаторов примут участие в мероприятиях Года изобретательства и инноваций в Ульяновской области

    Губернатор Сергей Морозов выражает соболезнования родным и близким Александра Андреевича Маслова

    Глава Ульяновска потребовал от управляющих компаний повысить качество уборки городских дворов

    Судебные приставы Ульяновской области взыскали с предприятия около 2 млн. руб. в счет погашения зарплаты

    Более 43 тысяч жителей Ульяновской области улучшили жилищные условия благодаря программе капремонта

    В 2018 году свыше 17 тысяч учащихся Ульяновской области приняли участие в профориентационных мероприятиях

    Ульяновск переходит на цифровое вещание

    За вчерашний день ульяновские коммунальщики очистили 53 кровли

    23 января в Засвияжском районе Ульяновска пройдёт областной агитпоезд «За здоровый образ жизни и здоровую, счастливую семью»

    22 января в расширении дорог Ульяновска задействованы грейдеры и роторы

    Ульяновская область вошла в шорт-лист кандидатов на участие в конкурсе «Молодёжная столица Европы-2022»

    За год МБУ «Контакт-центр при Главе города» принял более 25 тысяч заявок жителей Ульяновска

    Ежегодный объём прямых инвестиций в экономику и на развитие социальной инфраструктуры Ульяновской области приближается к 100 миллиардам рублей

    В Ульяновской области стартовал прием заявок для участия в конкурсном отборе Проекта поддержки местных инициатив-2019

    Свыше ста тысяч школьников Ульяновской области примут участие в месячнике героико-патриотической и оборонно-массовой работы

    Около 2,5 тысячи новых рабочих мест ежегодно создается на предприятиях Ульяновской области

    Заявления на сдачу ЕГЭ принимают от ульяновцев до 1 февраля 2019 года

    Ульяновские школьники принимают участие в региональном этапе Всероссийской олимпиады

    Ульяновская спортивная школа № 4 отметила свое 45-летие

    Глава Ульяновска Сергей Панчин встретится с участниками городского этапа Всероссийского конкурса «Ученик года-2018»

    Ульяновских родителей приглашают на встречу с медиками

    Скончалась певица Фания Халиуллова

    Более тысячи спортивно-массовых мероприятий было организовано в Ульяновской области во Всероссийский день снега

    Более 64 миллиардов рублей составил консолидированный бюджет Ульяновской области по итогам 2018 года

    До 2024 года в Ульяновской области планируется построить пять новых детских садов

    В рамках празднования 76-й годовщины со дня основания Ульяновской области в кинозалах «Люмьер» состоялась премьера короткометражного фильма «Чёрным по белому»

    Сергей Морозов поручил отремонтировать архитектурные памятники и городские объекты, связанные наследием советского времени в преддверии празднования 150-летия со дня рождения Владимира Ленина

    Объём ВРП Ульяновской области с 2005 по 2017 год увеличился в 4,2 раза

    В Ульяновской области пройдёт пресс-конференция, посвященная итогам археологического сезона 2018 года

    Уровень регистрируемой безработицы в Ульяновской области снизился до 0,40%

    Сергей Морозов: «Год театра на территории Ульяновской области должен стать Годом поддержки талантливых людей и творческой инициативы»

    Два брошенных автомобиля убрали из нового ульяновского микрорайона

    Под контролем судебных приставов исполнено судебное решение о сносе торговых рядов

    Управление информационной политики администрации Губернатора Ульяновской области приглашает журналистов и блогеров на встречу с научным журналистом, главным редактором альманаха metkere.com Ильёй Кабановым

    Ульяновские спортсмены завоевали более десяти наград на соревнованиях Приволжского федерального округа

    В регионе пройдут краеведческие чтения учащихся «Ульяновская область: прошлое, настоящее, будущее»

    В районах Ульяновской области расширяется зона покрытия мобильного интернета

    В Ульяновске очищено почти 800 кровель многоквартирных домов

    В направлении Заволжского района автобусы пойдут по синхронизированному расписанию

    В Ульяновске пройдут памятные мероприятия, посвященные 75-й годовщине снятия блокады Ленинграда

    В Засвияжском районе в день смерти вождя мирового пролетариата возложили цветы к памятнику Владимиру Ленину

    comments powered by HyperComments