Татарские новости Ульяновской области

    28.06.2010

    айрат ибраһим

    Соңгысы – “Җиңү” исемле ял паркында һәм аның янәшәсендәге Ипподромда узды. Бәйрәмнең янәшә урнашкан ике урынында да бик күп чаралар оештырылды. Ипподромның Үзәк мәйданыннан тыш, анда милли уеннар, балалар, көрәш һәм башка спорт төрләре мәйданнары эшләде. Татарстан кунаклары тамашасы өчен аерым сәхнә булдырылган иде.
    “Җиңү” паркында да бер үк вакытта ике мәйдан эшләде: төп мәйданда концерт һәм биюләр, заманча әйтсәң, дискәтүк, ә икенче мәйдан сәхнәсендә “Уйнагыз, гармуннар” бәйгесеннән соң, һәркемгә җыр, бию, шигърият ягыннан үз сәләтләрен күрсәтү мөмкинлеге тудырылган иде.

    Шуны да өстәп әйтергә кирәк. Быелгы бәйрәмнең күпкырлы оештырылуы былтыргы Федераль Сабантуй нәтиҗәседер – оештыручылар шул ук дәрәҗәдә тырышканнар, дигән фикер дә туа. Моңа кадәр бу милли бәйрәмебез авылларда һәм кайбер районнар үзәкләрендә оештырылды.

    Дөрес, авылларның да барчасында түгел – соңгы елларда яңа гадәт пәйдә булды бит әле: күрше татар авыллары чиратлашып оештыралар бу бәйрәмне. Бу яңалык халык арасында әллә ни хуплау тапмаса да. Тагын бер яңалык Татарстан хакимияте тарафыннан иңдерелә. Махсус карар нигезендә, Татарстанның барча авылларында да бу бәйрәм бер үк көнгә билгеләнде. Ә икенче атнада – район үзәкләрендә.

    Монысы инде күрше-тирә авылларда яшәүче туган-тумачаларны бер-берсенә кунакка йөрүдән, нәтиҗәдә, Сабантуйның төп мәгънәсе булган бергәләп бәйрәм итүдән һәм күрше-тирә авыллар яшьләрен үзара танышу мөмкинлегеннән мәхрүм итү булып чыга.

    Бу җәһәттән, шуңа да игътибар таләп ителәдер: Тәңречелек заманнарыннан сакланып калган башка бәйрәмнәребезнең кайберләре бөтенләй онытылып та бара бит әле. Әнә танылган сандугачыбыз Венера Ганиева “Нардуган”ны, нигәдер, “керәшен бәйрәме” дип игълан итте “Яңа гасыр” каналы аша.

    Сүз уңаеннан Чыршы бәйрәменең дә бары тик ПетрI вакытында гына Европа тарафларыннан килеп керүе турындагы аңлатмалар да искә төшә. Монысы да төрки бабаларыбызның мирасы, ләбаса! 5-нче гасырда Европага үтеп кергән Атилла гаскәрләре табигый Нардуганны бәйрәм итәләр. Мәгънәсе дә тирән бу чараның. Урманда салкын.

    Барча агачлар яфракларын койганнар. Тик чыршы гына, берни булмагандай, ямь-яшел көе басып тора. Димәк, ул илаһи көчкә ия, димәк, ул Тәңренең яраткан заты. Димәк, салкын кышны ерып чыгу өчен, аның аша Тәңрегә мөрәҗәгать итәргә кирәк.

    Мәгъриб халкы алардан үрнәк алырга тели, ләкин урманда кышкы салкын. Ыштанның ни икәнен белмәсәң, бигрәк тә. Шунлыктан, чыршы аша Күккә мөрәҗәгать итү өчен, аны өйгә алып кайтырга кирәк.

    Нәүрүз бәйрәме дә – шундый ук табигый бәйрәмнәрнең берсе: көннең вакыты озыная башлавы вакыты. “Туган тел” оешмасы да берничә мәртәбә, тыйнак кына булса да, аны халыкның исенә төшерү чаралары күргән иде.

    Самардан аермалы буларак, Сембердә Сөмбелә бәйрәменә игътибар юк әлегә. Ә менә Нардуган бәйрәмен Сембердә беләләр, хәтерлиләр. Чөнки 1988 елның апрелендә бөтен СССР буенча беренче булып барлыкка килгән татар милли оешмасы “Туган тел” 1989 ел башында Нардуган бәйрәмен бик зурлап оештырган иде. Анда Казан журналистлары Риман Гыйлемханов белән Фәния Хуҗәхмәт һәм ТИҮ активисты — шагыйрь Рәшит Ягъфәрев тә катнашканнар иде.

    Риман Казан телевидениесе аша зур тапшыру бирде, ә Фәния ханым “Социалистик Татарстан” газетында “Саба җиле” дигән язма бастырды бу бәйрәм турында. Риман әзерләгән тапшыруны БТИҮнең беренче корылтае вакытында Казан телевидениесенең кабатлап күрсәтүе дә истә калган әле.

    Сабантуйга кайтсак, бүген киң танылган шушы бәйрәмебез сакланган әле. Әмма элекке асылын чын мәгънәсендә саклап калган дип әйтү кыен. Беренчедән, аның исемен үк аңламаучылар да бар. Хәтта “Праздник плуга” дип тәрҗемә итүләре – шуны күрсәтә. Ә Сабантуйның мәгънәсе исә – “Саба — яз” дигән сүздән ич.

    Димәк, “Яз бәйрәме” ул. Бу бәйрәм алдыннан йомырка җыюның мәгънәсе дә онытылган: беренче буразнага йомырка тезеп чыгу өчен җыйганнар бит аны. Тәңребездән йомырка зурлыгындагы бөртекле ашлык келәү чарасы сыйфатында. Ә хәзер бу бәйрәм көннәре алдыннан урыс балалары, ишек шакып, “Христос воскресе” дип йомырка җыеп йөриләр. Гайсә Пәйгамбәр йомыркасыз тилмерә, диярсең.

    Ә бүгенге сабантуйлар – Җыен бәйрәме ич ул. Язгы чәчүләр тәмам, печәнгә төшәргә иртә әле. Табигать хозурлыгында күрше-тирә авылларда яшәүче туган-тумача, дус-ишләр белән бергәләп ял итеп алу чарасы. Әле узган гасырның икенче яртысында да үзара якын авыллар картлары, бергә җыелып, Сабантуй бәйрәмнәре вакытын билгелиләр иде.

    Чиратлап булырга тиеш, чөнки туганнарга кунакка йөрү, яшьләргә күрше-тирә авылларында яшәүче яшьтәшләре белән аралашу, парлар табу мөмкинлеге тудыру, үз авылыңның уңганнары белән горурлану хисләре тәрбияләү чарасы бит бу бәйрәм. Көрәшме ул, ат чабышымы, тауга йөгереп менүме… Гомумән, батырлык, җитезлек күрсәтеп, кызлар мәхәббәтен яулау. Ат чабышында үз авылыңның, үз бригадаңның аты җиңүе – бала-чага өчен олуг шатлык һәм хәтта бәхет хисе чыганагы.

    Ә өлкәнрәк егет-кызлар өчен – әйлән-бәйлән уены. Тыйнак кына итеп үзеңнең бу кызга яки егеткә битараф түгеллегеңне күрсәтү чарасы. Мондый уеннар кичләрен – караңгы төшкәч тә дәвам итә иде.

    Бүгенге Сабантуйларның тагын бер яңалыгы милли бәйрәмебезнең асылын какшата, хәтта пычрата, дияргә дә буладыр. Монысы – матди якны алга сөрү һәм шуның аркасында килеп чыккан ризасызлык хисләре туу. Безнең балачакта Сабантуй батырына иң зур бүләк – тәкәдән тыш, узган елда килен булып төшкән иң уңган кызның иң гүзәл чигүле сөлгесе иде.

    Ә хәзер батырга бүләккә суыткыч, телевизорлар гына түгел – хәтта машиналар да бүләк итәләр. Матди мәнфәгатьләрне алга сөрү, кызганыч ки, хәрәмләшүләр да сәбәп була кайчакта. Һәрхәлдә, бу турыда күргән дә, ишеткән дә бар. Монысын матди байлыкка, акчага табыну гына түгел – мәшһүр бәйрәмебезнең рухын бозу, аны пычрату дип тә кабул итәргә туры килә.

    Һәм бу олуг бәйрәмебезнең елдан-ел милли төсен һәм тирән эчтәлекле мәгънәсен югалта баруына чик кую чаралары да таләп ителәдер.

    comments powered by HyperComments
    Другие публикации

    Скончалась певица Фания Халиуллова

    Более тысячи спортивно-массовых мероприятий было организовано в Ульяновской области во Всероссийский день снега

    Более 64 миллиардов рублей составил консолидированный бюджет Ульяновской области по итогам 2018 года

    До 2024 года в Ульяновской области планируется построить пять новых детских садов

    В рамках празднования 76-й годовщины со дня основания Ульяновской области в кинозалах «Люмьер» состоялась премьера короткометражного фильма «Чёрным по белому»

    Сергей Морозов поручил отремонтировать архитектурные памятники и городские объекты, связанные наследием советского времени в преддверии празднования 150-летия со дня рождения Владимира Ленина

    Объём ВРП Ульяновской области с 2005 по 2017 год увеличился в 4,2 раза

    В Ульяновской области пройдёт пресс-конференция, посвященная итогам археологического сезона 2018 года

    Уровень регистрируемой безработицы в Ульяновской области снизился до 0,40%

    Сергей Морозов: «Год театра на территории Ульяновской области должен стать Годом поддержки талантливых людей и творческой инициативы»

    Два брошенных автомобиля убрали из нового ульяновского микрорайона

    Под контролем судебных приставов исполнено судебное решение о сносе торговых рядов

    Управление информационной политики администрации Губернатора Ульяновской области приглашает журналистов и блогеров на встречу с научным журналистом, главным редактором альманаха metkere.com Ильёй Кабановым

    Ульяновские спортсмены завоевали более десяти наград на соревнованиях Приволжского федерального округа

    В регионе пройдут краеведческие чтения учащихся «Ульяновская область: прошлое, настоящее, будущее»

    В районах Ульяновской области расширяется зона покрытия мобильного интернета

    В Ульяновске очищено почти 800 кровель многоквартирных домов

    В направлении Заволжского района автобусы пойдут по синхронизированному расписанию

    В Ульяновске пройдут памятные мероприятия, посвященные 75-й годовщине снятия блокады Ленинграда

    В Засвияжском районе в день смерти вождя мирового пролетариата возложили цветы к памятнику Владимиру Ленину

    В Ульяновске завершился городской конкурс «Ученик года-2018»

    13 уголовных дел возбудили в отношении ульяновских призывников

    В Ульяновске ведётся зимний ремонт дорог

    В Ульяновске откроется экспозиция, посвящённая Владимиру Ленину

    На прошлой неделе 514 миллионов рублей выделено из бюджета Ульяновской области на социальную поддержку населения

    После Крещения ульяновские спасатели отправились в противопожарные рейды

    В Ульяновске уберут три нестационарных объекта

    Сергей Морозов поздравил жителей региона с 76-й годовщиной со дня основания Ульяновской области

    В День Ульяновской области Сергей Морозов вручил отличившимся жителям государственные и региональные награды

    Более 12 тысяч ульяновцев приняли участие в крещенских купаниях

    Участники «санитарной пятницы» очистили ульяновские корты

    Ульяновский школьник победил во Всероссийском конкурсе

    В Ульяновске пройдёт турнир по хоккею среди дворовых команд

    Волонтёры помогут ульяновцам с цифровым телевидением

    В Ульяновской области пройдут памятные мероприятия, посвященные 75-й годовщине снятия блокады Ленинграда

    Внимание! Проводится I этап ежегодного Всероссийского конкурса «Юный правозащитник!

    В Ульяновской области стартует областной месячник героико-патриотической и оборонно-массовой работы

    Более 40 образовательных учреждений Ульяновской области вступят в ряды Российского движения школьников

    70 жалоб поступило в «Контакт-центр при Главе города» на операторов ТКО

    Ульяновцев приглашают на мероприятия, посвященные Дню снега

    23 января в Заволжье торжественно откроют месячник героико-патриотической работы «Отчизны верные сыны»

    Ульяновские дорожники ликвидируют снежные заносы на дороге в село Анненково

    Конкурс снежных фигур «Зимние фантазии» объявлен в Заволжском районе Ульяновска

    19 января в Ульяновске откроется выставка «Андрей Сахаров – человек эпохи»

    Вывоз ёлок организован в Ульяновске в ходе «санитарной пятницы»

    Ленинский район Ульяновска отметит День снега в парке «Победа»

    В Ульяновске совершенствуется система работы по противодействию коррупции

    В Ульяновске восстанавливают подачу холодной воды в институт гражданской авиации

    Житель Ульяновска Степан Артёмов отпраздновал 100-летний юбилей

    76 лет со дня образования Ульяновской области

    comments powered by HyperComments