Татарские новости Ульяновской области

    28.06.2010

    айрат ибраһим

    Соңгысы – “Җиңү” исемле ял паркында һәм аның янәшәсендәге Ипподромда узды. Бәйрәмнең янәшә урнашкан ике урынында да бик күп чаралар оештырылды. Ипподромның Үзәк мәйданыннан тыш, анда милли уеннар, балалар, көрәш һәм башка спорт төрләре мәйданнары эшләде. Татарстан кунаклары тамашасы өчен аерым сәхнә булдырылган иде.
    “Җиңү” паркында да бер үк вакытта ике мәйдан эшләде: төп мәйданда концерт һәм биюләр, заманча әйтсәң, дискәтүк, ә икенче мәйдан сәхнәсендә “Уйнагыз, гармуннар” бәйгесеннән соң, һәркемгә җыр, бию, шигърият ягыннан үз сәләтләрен күрсәтү мөмкинлеге тудырылган иде.

    Шуны да өстәп әйтергә кирәк. Быелгы бәйрәмнең күпкырлы оештырылуы былтыргы Федераль Сабантуй нәтиҗәседер – оештыручылар шул ук дәрәҗәдә тырышканнар, дигән фикер дә туа. Моңа кадәр бу милли бәйрәмебез авылларда һәм кайбер районнар үзәкләрендә оештырылды.

    Дөрес, авылларның да барчасында түгел – соңгы елларда яңа гадәт пәйдә булды бит әле: күрше татар авыллары чиратлашып оештыралар бу бәйрәмне. Бу яңалык халык арасында әллә ни хуплау тапмаса да. Тагын бер яңалык Татарстан хакимияте тарафыннан иңдерелә. Махсус карар нигезендә, Татарстанның барча авылларында да бу бәйрәм бер үк көнгә билгеләнде. Ә икенче атнада – район үзәкләрендә.

    Монысы инде күрше-тирә авылларда яшәүче туган-тумачаларны бер-берсенә кунакка йөрүдән, нәтиҗәдә, Сабантуйның төп мәгънәсе булган бергәләп бәйрәм итүдән һәм күрше-тирә авыллар яшьләрен үзара танышу мөмкинлегеннән мәхрүм итү булып чыга.

    Бу җәһәттән, шуңа да игътибар таләп ителәдер: Тәңречелек заманнарыннан сакланып калган башка бәйрәмнәребезнең кайберләре бөтенләй онытылып та бара бит әле. Әнә танылган сандугачыбыз Венера Ганиева “Нардуган”ны, нигәдер, “керәшен бәйрәме” дип игълан итте “Яңа гасыр” каналы аша.

    Сүз уңаеннан Чыршы бәйрәменең дә бары тик ПетрI вакытында гына Европа тарафларыннан килеп керүе турындагы аңлатмалар да искә төшә. Монысы да төрки бабаларыбызның мирасы, ләбаса! 5-нче гасырда Европага үтеп кергән Атилла гаскәрләре табигый Нардуганны бәйрәм итәләр. Мәгънәсе дә тирән бу чараның. Урманда салкын.

    Барча агачлар яфракларын койганнар. Тик чыршы гына, берни булмагандай, ямь-яшел көе басып тора. Димәк, ул илаһи көчкә ия, димәк, ул Тәңренең яраткан заты. Димәк, салкын кышны ерып чыгу өчен, аның аша Тәңрегә мөрәҗәгать итәргә кирәк.

    Мәгъриб халкы алардан үрнәк алырга тели, ләкин урманда кышкы салкын. Ыштанның ни икәнен белмәсәң, бигрәк тә. Шунлыктан, чыршы аша Күккә мөрәҗәгать итү өчен, аны өйгә алып кайтырга кирәк.

    Нәүрүз бәйрәме дә – шундый ук табигый бәйрәмнәрнең берсе: көннең вакыты озыная башлавы вакыты. “Туган тел” оешмасы да берничә мәртәбә, тыйнак кына булса да, аны халыкның исенә төшерү чаралары күргән иде.

    Самардан аермалы буларак, Сембердә Сөмбелә бәйрәменә игътибар юк әлегә. Ә менә Нардуган бәйрәмен Сембердә беләләр, хәтерлиләр. Чөнки 1988 елның апрелендә бөтен СССР буенча беренче булып барлыкка килгән татар милли оешмасы “Туган тел” 1989 ел башында Нардуган бәйрәмен бик зурлап оештырган иде. Анда Казан журналистлары Риман Гыйлемханов белән Фәния Хуҗәхмәт һәм ТИҮ активисты — шагыйрь Рәшит Ягъфәрев тә катнашканнар иде.

    Риман Казан телевидениесе аша зур тапшыру бирде, ә Фәния ханым “Социалистик Татарстан” газетында “Саба җиле” дигән язма бастырды бу бәйрәм турында. Риман әзерләгән тапшыруны БТИҮнең беренче корылтае вакытында Казан телевидениесенең кабатлап күрсәтүе дә истә калган әле.

    Сабантуйга кайтсак, бүген киң танылган шушы бәйрәмебез сакланган әле. Әмма элекке асылын чын мәгънәсендә саклап калган дип әйтү кыен. Беренчедән, аның исемен үк аңламаучылар да бар. Хәтта “Праздник плуга” дип тәрҗемә итүләре – шуны күрсәтә. Ә Сабантуйның мәгънәсе исә – “Саба — яз” дигән сүздән ич.

    Димәк, “Яз бәйрәме” ул. Бу бәйрәм алдыннан йомырка җыюның мәгънәсе дә онытылган: беренче буразнага йомырка тезеп чыгу өчен җыйганнар бит аны. Тәңребездән йомырка зурлыгындагы бөртекле ашлык келәү чарасы сыйфатында. Ә хәзер бу бәйрәм көннәре алдыннан урыс балалары, ишек шакып, “Христос воскресе” дип йомырка җыеп йөриләр. Гайсә Пәйгамбәр йомыркасыз тилмерә, диярсең.

    Ә бүгенге сабантуйлар – Җыен бәйрәме ич ул. Язгы чәчүләр тәмам, печәнгә төшәргә иртә әле. Табигать хозурлыгында күрше-тирә авылларда яшәүче туган-тумача, дус-ишләр белән бергәләп ял итеп алу чарасы. Әле узган гасырның икенче яртысында да үзара якын авыллар картлары, бергә җыелып, Сабантуй бәйрәмнәре вакытын билгелиләр иде.

    Чиратлап булырга тиеш, чөнки туганнарга кунакка йөрү, яшьләргә күрше-тирә авылларында яшәүче яшьтәшләре белән аралашу, парлар табу мөмкинлеге тудыру, үз авылыңның уңганнары белән горурлану хисләре тәрбияләү чарасы бит бу бәйрәм. Көрәшме ул, ат чабышымы, тауга йөгереп менүме… Гомумән, батырлык, җитезлек күрсәтеп, кызлар мәхәббәтен яулау. Ат чабышында үз авылыңның, үз бригадаңның аты җиңүе – бала-чага өчен олуг шатлык һәм хәтта бәхет хисе чыганагы.

    Ә өлкәнрәк егет-кызлар өчен – әйлән-бәйлән уены. Тыйнак кына итеп үзеңнең бу кызга яки егеткә битараф түгеллегеңне күрсәтү чарасы. Мондый уеннар кичләрен – караңгы төшкәч тә дәвам итә иде.

    Бүгенге Сабантуйларның тагын бер яңалыгы милли бәйрәмебезнең асылын какшата, хәтта пычрата, дияргә дә буладыр. Монысы – матди якны алга сөрү һәм шуның аркасында килеп чыккан ризасызлык хисләре туу. Безнең балачакта Сабантуй батырына иң зур бүләк – тәкәдән тыш, узган елда килен булып төшкән иң уңган кызның иң гүзәл чигүле сөлгесе иде.

    Ә хәзер батырга бүләккә суыткыч, телевизорлар гына түгел – хәтта машиналар да бүләк итәләр. Матди мәнфәгатьләрне алга сөрү, кызганыч ки, хәрәмләшүләр да сәбәп була кайчакта. Һәрхәлдә, бу турыда күргән дә, ишеткән дә бар. Монысын матди байлыкка, акчага табыну гына түгел – мәшһүр бәйрәмебезнең рухын бозу, аны пычрату дип тә кабул итәргә туры килә.

    Һәм бу олуг бәйрәмебезнең елдан-ел милли төсен һәм тирән эчтәлекле мәгънәсен югалта баруына чик кую чаралары да таләп ителәдер.

    Другие публикации

    Ульяновск присоединился к Всероссийской акции «Библионочь-2019»

    В Димитровграде пройдёт Неделя здравоохранения

    В Ульяновской области идет формирование предложений по включению региональных объектов в новую федеральную программу по модернизации инженерной инфраструктуры

    Заключение о результатах общественных обсуждений

    Опыт внедрения риск-ориентированного надзора в Ульяновской области получил высокую оценку в рамках IX Международного ветеринарного конгресса

    Более семи тысяч ульяновцев приняли участие в первом массовом субботнике

    В Ульяновске прошел семинар по работе с детьми с ограниченными возможностями здоровья

    Учащиеся из 37 субъектов России стали финалистами юбилейной цифровой олимпиады «Волга-ИТ» в Ульяновской области

    Учащаяся Детской школы искусств №7 стала лауреатом Всероссийского конкурса

    19 апреля – еврейский праздник Песах

    В 2019 году в Ульяновске благоустроят шестнадцать дворов

    В ходе первого весеннего субботника глава Ульяновска Сергей Панчин посадил каштаны

    Высокотехнологичные предприятия Ульяновской области налаживают сотрудничество по подготовке кадров с учебными заведениями

    В Ульяновске в ближайшее время начнётся строительство храма Александра Невского

    В Ульяновске приступили к ремонту подъездных дорог к садовым товариществам

    В Ульяновской области стартовала декада хореографического искусства

    В Ульяновской области стартует межрегиональный чемпионат учительских клубов

    Более 163 миллионов рублей выделено из бюджета Ульяновской области на социальную поддержку населения на этой неделе

    В Ульяновской области наградят лауреатов литературной молодёжной премии «Первая роса»

    Двое ульяновских школьников стали призерами Всероссийской олимпиады по физической культуре

    Ульяновцев приглашают на пасхальные мероприятия

    С католической Пасхой!

    На базе новой школы в микрорайоне «Искра» будет создан Общественный совет

    Жители Ульяновска самостоятельно убирают незаконно установленные гаражи

    В Ульяновске пройдёт Пасхальный фестиваль

    В селе Карлинское проводят призывников

    В Ульяновске успешно действует проект «Школа молодого воспитателя»

    Более семи тысяч ульяновских школьников отдохнут в дневных лагерях

    В Ульяновске пройдёт межрегиональная фотовыставка-конкурс «Экология – Безопасность – Жизнь»

    В Ульяновске готовят площадку для строительства физкультурно-оздоровительного комплекса

    В Ульяновске завершился турнир по женскому хоккею команд Поволжья

    Скончался журналист и общественный деятель Айрат Ибрагимов

    В Ульяновске обсудили перспективы развития санаторно-курортного комплекса

    Для жителей Ульяновской области пройдут сразу две сельскохозяйственные ярмарки

    Ульяновские молодые ученые победители отбора на получение гранта Президента

    В день эстафет ульяновские автобусы изменят свои маршруты

    28 апреля – Православная Пасха

    В Мелекесском районе Ульяновской области прошел рейд по взысканию долгов

    Ульяновская область примет участие в программе энергоэффективного капремонта

    На территории Ульяновской области введен особый противопожарный режим

    Первый методический центр архивных учреждений открылся в Ульяновской области

    В Ульяновской области действует первое предприятие, запустившее цикл глубокой переработки отходов

    В Ульяновске около храма Святителя Николая потушили горящую траву

    В строящейся школе микрорайона «Центральный» Ульяновска будет создан Общественный Совет

    Завтра в Ульяновске пройдёт первый общегородской субботник

    В Ульяновске собрано 350 миллионов долгов за ЖКУ

    В Ульяновской области подведут итоги работы Правительства за 2018 год

    17 новых автомобилей машин поступят в учреждения социального обслуживания Ульяновской области

    19 апреля состоится торжественная церемония открытия IV Международного туристского экспо-форума «Отдых на Волге»

    В Ульяновске пройдет пресс-конференция, посвященная IV Международному туристскому экспо-форуму «Отдых на Волге»

    comments powered by HyperComments